तूर, उडीद, मूग बियाणे संच योजना महाडीबीटीवर नव्याने ऑनलाईन अर्ज सुरू,

तूर, उडीद, मूग बियाणे संच योजना महाडीबीटीवर नव्याने अर्ज सुरू, जैविक खत आणि माहिती पुस्तिकाही मिळणार खरीप हंगाम 2026 साठी तूर, उडीद आणि मूग या कडधान्य पिकांसाठी बियाणे संच म्हणजेच Seed Kit मिळवण्याची संधी पुन्हा उपलब्ध झाली आहे. महाडीबीटी फार्मर पोर्टलवर या योजनेसाठी नव्याने ऑनलाईन अर्ज सुरू झाले आहेत.

या Seed Kit मध्ये फक्त बियाणेच नाही तर जैविक खत म्हणजे जैविक निविष्ठाही असणार आहे आणि त्यासोबत माहिती पुस्तिकाही दिली जाणार आहे. म्हणजे एका Seed Kit मध्ये तीन महत्त्वाच्या गोष्टी एकत्र मिळतात. जे शेतकरी सोयाबीनचे अर्ज करू शकले नाहीत त्यांनी आता या कडधान्य Seed Kit साठी ताबडतोब अर्ज करायला हवा. या लेखात Seed Kit म्हणजे काय, यात काय मिळते, महाडीबीटीवर अर्ज कसा करायचा, कोणते पर्याय निवडायचे, फी कशी भरायची आणि पावती कशी डाउनलोड करायची हे सगळे टप्प्याटप्प्याने सांगणार आहोत.

Seed Kit म्हणजे काय आणि त्यात नक्की काय असते?

Seed Kit हिंदीत बियाणे संच म्हणतात. हे एक संपूर्ण पॅकेज आहे जे सरकार शेतकऱ्यांना अनुदानात देते. यात तीन गोष्टी एकत्र असतात. पहिले म्हणजे प्रमाणित बियाणे तूर, उडीद किंवा मूग यापैकी जे पीक निवडलात त्याचे उत्तम दर्जाचे, चांगल्या उगवणीचे बियाणे. हे बियाणे सरकारमान्य कंपनीकडून पुरवले जाते. दुसरे म्हणजे जैविक निविष्ठा म्हणजेच जैविक खत. हे रासायनिक खत नाही. जैविक खत म्हणजे सूक्ष्मजीव असलेले खत जे जमिनीची सुपीकता वाढवते, पिकाला नत्र पुरवते आणि रासायनिक खतांची गरज कमी करते. विशेषतः कडधान्य पिकांसाठी जैविक खत खूप उपयुक्त आहे. तिसरे म्हणजे माहिती पुस्तिका. यात पीक लागवडीच्या पद्धती, खत व्यवस्थापन, पाणी व्यवस्थापन आणि पीक संरक्षणाची माहिती असते. हे तिन्ही एकत्र मिळणे म्हणजे शेतकऱ्याला एका योजनेतून तीन फायदे मिळतात.

या योजनेसाठी अर्ज का करायला हवा फायदे काय?

प्रमाणित बियाणे बाजारात महाग असते. उडीद, तूर आणि मूग यांचे चांगल्या दर्जाचे बियाणे 150-200 रुपये प्रति किलोपेक्षा जास्त दराने मिळते. Seed Kit मध्ये हेच बियाणे अनुदानावर मिळते. म्हणजे बाजारभावापेक्षा खूप कमी किमतीत किंवा पूर्णपणे मोफत बियाणे मिळते. याशिवाय जैविक खत वेगळे विकत घ्यायचे झाले तर वेगळा खर्च होतो. तोही या किटमधून वाचतो. माहिती पुस्तिकेमुळे नवीन शेतकऱ्यांना किंवा पहिल्यांदा हे पीक घेणाऱ्यांना तांत्रिक मार्गदर्शन मिळते. एकूण या Seed Kit मुळे शेतकऱ्याचा खर्च कमी होतो, बियाण्याची गुणवत्ता चांगली असते आणि उत्पादन वाढण्याची शक्यता जास्त असते.

महाडीबीटी पोर्टलवर कसे जायचे सुरुवात कशी करायची?

महाडीबीटी फार्मर पोर्टलवर जाण्यासाठी मोबाईल किंवा कॉम्प्युटरच्या ब्राउजरमध्ये “महाडीबीटी फार्मर लॉगिन” असे टाइप करायचे. सर्च केल्यावर mahadbtmahait.gov.in ही लिंक येते. त्यावर क्लिक करायचे. पोर्टल उघडल्यावर काही महत्त्वाच्या सूचना येतात त्या वाचायच्या आणि “ओके” वर क्लिक करायचे. त्यानंतर लॉगिन पेज येते. या पेजवर तीन प्रकारचे लॉगिन करता येते. पहिले म्हणजे वैयक्तिक शेतकरी, दुसरे म्हणजे शेतकरी गट आणि तिसरे म्हणजे आधार आधारित लॉगिन. आपल्याला “वैयक्तिक शेतकरी” म्हणून लॉगिन करायचे आहे. वैयक्तिक शेतकरी निवडल्यावर फार्मर आयडी टाकण्याचा रकाना येतो.

फार्मर आयडीने लॉगिन कसे करायचे?

फार्मर आयडी नंबर टाकायचा. फार्मर आयडी नसेल तर mhfr.nic.gov.in पोर्टलवर जाऊन आधी बनवायचा. फार्मर आयडी टाकल्यावर “OTP पाठवा” या पर्यायावर क्लिक करायचे. क्लिक केल्यावर फार्मर आयडीशी जोडलेल्या मोबाईल नंबरवर OTP येतो. तो OTP दिलेल्या चौकटीत टाकायचा आणि “OTP तपासा” वर क्लिक करायचे. OTP बरोबर असेल तर लॉगिन होते. लॉगिन झाल्यावर डॅशबोर्ड उघडतो. त्यावर शेतकऱ्याची माहिती दिसते नाव, जिल्हा, तालुका, फार्म आयडीशी जोडलेली जमीन वगैरे.

घटकासाठी अर्ज कसा करायचा पर्याय कसे निवडायचे?

डॅशबोर्डवर “घटकासाठी अर्ज करा” हे बटण असते. त्यावर क्लिक करायचे. क्लिक केल्यावर अनेक योजनांचे पर्याय दिसतात. त्यातून “बियाणे वितरण, प्रात्यक्षिक” या पर्यायाच्या समोर “बाबी निवडा” वर क्लिक करायचे. क्लिक केल्यावर एक फॉर्म येतो. यात जिल्हा आणि तालुका आधीच फार्मर आयडीनुसार भरलेले असते. जर तुमच्या फार्मर आयडीशी एकापेक्षा जास्त जमिनी असतील तर ज्या जमिनीसाठी अर्ज करायचा त्या जमिनीचे क्षेत्र निवडायचे.

जमीन निवडल्यावर सर्वे नंबर आपोआप येतो. त्यानंतर हंगाम निवडायचे “खरीप” निवडायचे. घटक निवडण्याच्या रकान्यात “बियाणे संच” म्हणजेच Seed Kit निवडायचे. त्यानंतर पीक प्रकारात “कडधान्य” निवडायचे. कडधान्य निवडल्यावर पिकाच्या पर्यायात उडीद, तूर आणि मूग असे तीन पर्याय येतात. तुम्हाला जे बियाणे हवे आहे ते निवडायचे तूर, उडीद किंवा मूग. एकाच वेळी एकच पीक निवडता येते पण अर्ज झाल्यावर “अजून घटक निवडायचे आहेत का?” असे विचारले जाते हो सांगितले तर दुसरे पीकही निवडता येते.

अर्ज जतन करायचा आणि सादर करायचा कसा?

पीक निवडल्यावर “जतन करा” वर क्लिक करायचे. क्लिक केल्यावर “घटक यशस्वीपणे अर्जात समाविष्ट केला आहे” असा संदेश येतो. त्यानंतर “आणखीन घटक निवडायचे आहेत का?” असे विचारले जाते. जर आणखी पीक निवडायचे असेल तर “हो” वर क्लिक करायचे आणि पुन्हा प्रक्रिया करायची. नको असेल तर “नाही” वर क्लिक करायचे. “नाही” केल्यावर “अर्ज सादर करा” बटण येते. त्यावर क्लिक करायचे. क्लिक केल्यावर “ओके” करायचे आणि “पाहा” वर क्लिक करायचे. त्यानंतर एक चेकबॉक्स दिसतो त्यावर टिक करायचे. मग “Application Fees” वर क्लिक करायचे. इथे अर्जाचे शुल्क भरायचे असते.

फी किती आहे आणि कशी भरायची?

अर्जाचे शुल्क 23 रुपये 60 पैसे इतके आहे. हे खूप कमी आहे. “Make Payment” वर क्लिक करायचे. क्लिक केल्यावर पेमेंटचे अनेक पर्याय दिसतात नेट बँकिंग, UPI, क्रेडिट कार्ड वगैरे. सर्वात सोपा पर्याय म्हणजे UPI. “UPI” वर क्लिक करायचे. QR कोड दिसतो. मोबाईलवर PhonePe किंवा Google Pay ॲप उघडायचे, QR कोड स्कॅन करायचा आणि 23.60 रुपये पेमेंट करायचे. पेमेंट झाल्यावर पेमेंटची पावती पोर्टलवर येते. “Print Receipt” वर क्लिक करून पावती डाउनलोड करायची किंवा PDF सेव्ह करायची. जर कॉम्प्युटरवर प्रिंटर जोडलेला असेल तर Ctrl+P दाबून प्रिंट काढायची. हे शुल्क एकदा भरले की पूर्ण वर्षभर त्याच लॉगिनवरून इतर अर्जही करता येतात म्हणजे एकदाच भरायचे आणि वर्षभर वापरायचे.

पावती कुठे दिसते आणि ती कशी डाउनलोड करायची?

अर्ज सादर झाल्यावर पावती पाहण्यासाठी “घटक इतिहास पाहा” या पर्यायावर क्लिक करायचे. क्लिक केल्यावर तुम्ही केलेल्या सगळ्या अर्जांची यादी दिसते. त्यात “बियाणे संच तूर” असे दिसेल म्हणजे तुमचा अर्ज व्यवस्थित झाला आहे. पावती डाउनलोड करण्यासाठी “पावती पाहा” वर क्लिक करायचे. क्लिक केल्यावर पावती PDF स्वरूपात येते. यात अर्जाचा क्रमांक, पीकाचे नाव, क्षेत्र, शुल्काची पावती आणि इतर तपशील असतो. ही पावती जपून ठेवायची कारण Seed Kit घेण्यासाठी जाताना ती सोबत असणे आवश्यक आहे.

अर्ज झाल्यावर पुढे काय होते Seed Kit कशी मिळते?

अर्ज सादर झाल्यावर तो प्रथम अर्ज प्रथम प्राधान्य तत्त्वावर निवड यादीत येतो. निवड यादीत नाव आले की कृषी सहायक संपर्क करतो. तो Seed Kit घेण्याची तारीख, वेळ आणि ठिकाण सांगतो. टोकन पद्धतीने वितरण होते. ठराविक तारखेला ठराविक वेळी जायचे, पावती दाखवायची आणि Seed Kit घ्यायची. Seed Kit मध्ये बियाणे, जैविक खत आणि माहिती पुस्तिका एकत्र असतात. ती मिळाल्यावर लगेच पेरणीच्या तयारीला लागायचे.

थोडक्यात अर्ज करण्याचे सगळे टप्पे

ब्राउजरमध्ये “महाडीबीटी फार्मर लॉगिन” सर्च करायचे. पोर्टल उघडायचे, सूचना वाचायच्या, ओके करायचे. वैयक्तिक शेतकरी निवडायचे. फार्मर आयडी टाकायचा, OTP येणार, टाकायचा, लॉगिन व्हायचे. “घटकासाठी अर्ज करा” वर क्लिक करायचे. “बियाणे वितरण, प्रात्यक्षिक” समोर “बाबी निवडा” वर क्लिक करायचे. जमीन निवडायची, खरीप हंगाम निवडायचा, घटकात “बियाणे संच” निवडायचे, पीक प्रकारात “कडधान्य” निवडायचे, पिकात तूर, उडीद किंवा मूग निवडायचे. “जतन करा” वर क्लिक करायचे. “अर्ज सादर करा” वर क्लिक करायचे. चेकबॉक्स टिक करायचे. Application Fees भरायची 23.60 रुपये UPI ने. पावती डाउनलोड करायची. “घटक इतिहास” मध्ये अर्ज तपासायचा. ही सगळी प्रक्रिया दहा ते पंधरा मिनिटांत होते. उशीर न करता आजच अर्ज करा बियाणे संपले की संपले.

FAQ | तूर, उडीद आणि मूग बियाणे संच योजना – प्रश्नोत्तरे

प्र.1) तूर, उडीद आणि मूग बियाणे संच योजनेसाठी अर्ज सुरू झाले आहेत का?
उ. होय. तूर, उडीद आणि मूग या कडधान्य पिकांसाठी बियाणे संच (सीड किट) योजनेअंतर्गत ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया सुरू झाली आहे.

प्र.2) या योजनेत शेतकऱ्यांना काय मिळणार आहे?
उ. शेतकऱ्यांना बियाणे, जैविक निविष्ठा (जैविक खत) आणि पीक व्यवस्थापनाविषयी माहिती पुस्तिका असलेला सीड किट मिळणार आहे.

प्र.3) कोणत्या पिकांसाठी लाभ मिळणार आहे?
उ. तूर, उडीद आणि मूग या कडधान्य पिकांसाठी लाभ दिला जाणार आहे.

प्र.4) अर्ज कुठे करावा लागेल?
उ. अर्ज महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलवर ऑनलाइन पद्धतीने करावा लागेल.

प्र.5) अर्ज करण्यासाठी Farmer ID आवश्यक आहे का?
उ. होय. वैयक्तिक शेतकरी म्हणून लॉगिन करण्यासाठी Farmer ID आवश्यक आहे.

प्र.6) लॉगिन कसे करायचे?
उ. Farmer ID टाकून OTP द्वारे लॉगिन करता येते.

प्र.7) अर्ज करताना कोणता पर्याय निवडायचा?
उ. “घटकासाठी अर्ज करा” या पर्यायातून “बियाणे वितरण प्रात्यक्षिक” हा पर्याय निवडावा.

प्र.8) पीक प्रकारात काय निवडावे?
उ. पीक प्रकारामध्ये “कडधान्य” निवडावे आणि त्यानंतर तूर, उडीद किंवा मूग यापैकी आवश्यक पीक निवडावे.

प्र.9) अर्ज शुल्क किती आहे?
उ. अर्जासाठी 23 रुपये 60 पैसे इतके शुल्क भरावे लागते.

प्र.10) पेमेंट कोणत्या पद्धतीने करता येते?
उ. UPI, नेट बँकिंग आणि इतर ऑनलाइन पेमेंट पर्यायांद्वारे शुल्क भरता येते.