श्रावण बाळ, विधवा पेन्शन आणि संजय गांधी निराधार योजनेची पेन्शन येणार ट्रेझरीमधून DBT प्रक्रिया सुरू महाराष्ट्रातील लाखो पेन्शन लाभार्थ्यांसाठी एक दिलासा देणारी बातमी आहे. श्रावण बाळ सेवा राज्य निवृत्तीवेतन योजना, विधवा पेन्शन योजना, इंदिरा गांधी पेन्शन योजना आणि संजय गांधी निराधार योजना या चारही योजनांतर्गत ज्या लाभार्थ्यांची पेन्शन अजूनही आलेली नाही त्यांच्यासाठी ट्रेझरीमधून DBT प्रक्रिया सुरू होण्याच्या मार्गावर आहे. मंत्रालयाची मंजुरी झाली आहे, तहसील कार्यालयाचे काम पूर्ण झाले आहे आणि आता फक्त ट्रेझरीमधून पैसे सुटणे बाकी आहे. या लेखात पेन्शन कधी येणार, स्टेटस कसे तपासायचे, यादीत नाव आहे का नाही हे कसे कळेल आणि काही लाभार्थ्यांची पेन्शन का अडली हे सगळे सविस्तर सांगणार आहोत.
या कर्जदारांना खुशखबर! व्याज सवलत DBT खात्यात डॉ. पंजाबराव देशमुख व्याज सवलत योजना
कोणत्या योजनांच्या लाभार्थ्यांसाठी ही बातमी आहे?
महाराष्ट्र शासन अनेक प्रकारच्या निराधार, वृद्ध आणि विधवा व्यक्तींसाठी दरमहा पेन्शन देते. या पेन्शन योजना वेगवेगळ्या आहेत पण त्या सगळ्यांचा उद्देश एकच आहे आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत आणि समाजातील वंचित घटकांना दरमहा थोडी आर्थिक मदत मिळावी. श्रावण बाळ सेवा राज्य निवृत्तीवेतन योजना ही वृद्ध व्यक्तींसाठी आहे. विधवा पेन्शन योजना पतीनिधनानंतर एकट्या राहणाऱ्या महिलांसाठी आहे. इंदिरा गांधी राष्ट्रीय पेन्शन योजना ही केंद्र सरकारच्या अंशदानातून राज्यात राबवली जाते.
संजय गांधी निराधार योजना ही 18 ते 65 वयोगटातील निराधार व्यक्तींसाठी आहे ज्यात विधवा, परितक्त्या, अनाथ आणि इतर निराधार लोकांचा समावेश होतो. या सगळ्या योजनांतर्गत जे लाभार्थी दिव्यांग नाहीत त्यांची पेन्शन गेल्या काही दिवसांपासून येणे बंद होते. ती आता लवकरच येणार असल्याची माहिती समोर आली आहे. दिव्यांग लाभार्थ्यांची पेन्शन आधीच सुरू झाली आहे मे महिन्याची थकबाकी आणि उर्वरित महिन्यांची रक्कम दिव्यांग लाभार्थ्यांना मिळण्यास सुरुवात झाली आहे. आता बाकी लाभार्थ्यांची पाळी आहे.
खत बुकिंगमध्ये मोठा बदल! आता शेतकऱ्यांना ऑनलाईन पद्धतीने खत बुक करता येणार
पेन्शन का अडली होती नक्की काय झाले?
अनेक लाभार्थ्यांना प्रश्न पडत होता की पेन्शन का येत नाही. याचे मुख्य कारण म्हणजे कागदपत्र पडताळणी प्रक्रिया. शासनाने ठराविक कालावधीत सर्व पेन्शनधारकांची कागदपत्रे तपासणे सुरू केले होते. यात आधार कार्ड अपडेट आहे का, लाभार्थी जिवंत आहे का, त्याचे बँक खाते आधारशी जोडले आहे का आणि इतर महत्त्वाच्या बाबी तपासल्या जात होत्या. ज्या लाभार्थ्यांची पडताळणी पूर्ण झाली नव्हती त्यांची पेन्शन थांबवण्यात आली होती.
काही लाभार्थ्यांनी आधार अपडेट किंवा UDID कार्डसाठी अर्ज केला होता पण तो अर्ज चुकीच्या पद्धतीने केला होता. म्हणजे ऑनलाईन अर्ज केला पण त्यानंतर तहसील कार्यालयात जाऊन प्रत्यक्ष कागदपत्रे जमा करणे बाकी होते. ते न केल्यामुळे त्यांची पडताळणी अपूर्ण राहिली आणि पेन्शन यादीतून नाव वगळले गेले. ज्यांनी ही प्रक्रिया व्यवस्थित पूर्ण केली होती त्यांची पडताळणी झाली आणि त्यांचे नाव यादीत कायम राहिले. अशा लाभार्थ्यांची पेन्शन आता लवकरच येणार आहे.
दिव्यांग शिष्यवृत्ती योजनेत मोठा बदल दिव्यांग विद्यार्थ्यांच्या शिष्यवृत्तीत वाढ शासन निर्णय
आतापर्यंत प्रक्रिया कुठपर्यंत आली आहे?
पेन्शन वितरणाची प्रक्रिया अनेक टप्प्यांमध्ये होते. पहिला टप्पा म्हणजे मंत्रालयाची मंजुरी. हा टप्पा पूर्ण झाला आहे. दुसरा टप्पा म्हणजे मंजूर यादी तहसील कार्यालयाकडे पाठवणे. हेही झाले आहे. तिसरा टप्पा म्हणजे तहसील स्तरावरील कामकाज पूर्ण करणे. हेही पूर्ण झाले आहे. आता फक्त चौथा आणि शेवटचा टप्पा बाकी आहे तो म्हणजे ट्रेझरीमधून पैसे सुटणे आणि DBT म्हणजे Direct Benefit Transfer द्वारे ते थेट लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात जमा होणे. या शेवटच्या टप्प्याची प्रक्रिया सुरू झाली असून एकदा ट्रेझरीमधून पैसे निघाले की थेट तुमच्या बँक खात्यात येतात. यात कोणाच्या हाताने पैसे जात नाहीत ते आधार क्रमांकाशी जोडलेल्या बँक खात्यात आपोआप जमा होतात. साधारणतः 13 ते 14 तारखेच्या दरम्यान डेटा अपलोड झाल्याची माहिती आहे, त्यामुळे पेन्शन लवकरच खात्यात जमा होण्याची शक्यता आहे.
कृषी मित्र योजना : गावात राहून नोकरी करा, दरमहा १८,००० मानधन मिळवा
पेन्शनची स्थिती कशी तपासायची संजय गांधी पोर्टल वापरा
पेन्शन आली की नाही, प्रक्रिया कुठपर्यंत आली आहे हे घरबसल्या तपासता येते. यासाठी संजय गांधी निराधार योजनेचे अधिकृत पोर्टल वापरायचे. या पोर्टलवर जाऊन “स्थिती पहा” किंवा “Status Check” या पर्यायावर क्लिक करायचे. तिथे तुमचा आधार कार्ड नंबर टाकायचा. आधार नंबर टाकल्यावर तुमच्या नोंदणीकृत मोबाईल नंबरवर OTP येतो. तो OTP टाकल्यावर एक तक्ता म्हणजे चार्ट दिसतो. या तक्त्यात दोन महत्त्वाच्या तारखा असतात एक म्हणजे Upload Date आणि दुसरी म्हणजे Update Date. या दोन्हींपैकी कोणतीही एक तारीख मे महिन्याची असेल तर समजायचे की तुमची फाईल अपडेट झाली आहे आणि पेन्शन लवकरच येणार आहे. जर तारीख मे महिन्यापूर्वीची असेल तर पडताळणीत काही अडचण असू शकते आणि ते तहसील कार्यालयात जाऊन तपासणे आवश्यक आहे. हे स्टेटस तपासणे अगदी सोपे आहे आणि घरबसल्या मोबाईलवरून करता येते.
संजय गांधी निराधार योजना मार्च-एप्रिलचे पैसे आले नाहीत? घरबसल्या तक्रार करा, काम होईल
यादीत नाव असणे का महत्त्वाचे आहे?
पेन्शन मिळण्यासाठी फक्त अर्ज केलेला असणे पुरेसे नाही. तहसील कार्यालयाकडून जी अधिकृत यादी पाठवली जाते त्यात तुमचे नाव असणे बंधनकारक आहे. या यादीत नाव असेल तरच DBT द्वारे पैसे खात्यात जमा होतात. नाव नसेल तर पेन्शन मिळत नाही, मग कागदपत्रे कितीही व्यवस्थित असली तरी. ज्यांनी आधार अपडेट किंवा UDID कार्डसाठी ऑनलाईन अर्ज केला पण तहसीलमध्ये प्रत्यक्ष कागदपत्रे जमा केली नाहीत, त्यांचे नाव यादीतून वगळले गेले. अशा लाभार्थ्यांनी आधी चूक दुरुस्त करायची आहे. म्हणजे ऑनलाईन अर्जात जे अपडेट केले आहे ते आधी पूर्ण करायचे आणि नंतर त्याची कागदपत्रे घेऊन तहसील कार्यालयात जायचे. तिथे कागदपत्रे जमा केल्यावर पडताळणी होईल आणि नाव यादीत येईल. मग पुढच्या टप्प्यात पेन्शन मिळणे सुरू होईल. हे न केल्यास पेन्शन पुन्हा अडकू शकते.
पीक विमा बैठक धाराशीवचे ४ लाख शेतकरी पात्र, पण लातूर-बीड-यवतमाळ अजूनही प्रतीक्षेत
पेन्शन खात्यात कशी येते DBT प्रक्रिया समजून घ्या
DBT म्हणजे Direct Benefit Transfer. या पद्धतीत सरकारचे पैसे थेट लाभार्थ्याच्या बँक खात्यात जातात. यात कोणताही मध्यस्थ नसतो. यासाठी लाभार्थ्याचे बँक खाते त्याच्या आधार कार्डशी जोडलेले असणे आवश्यक आहे. जर बँक खाते आधारशी जोडलेले नसेल तर DBT होत नाही आणि पेन्शन अडकते. ट्रेझरी म्हणजे सरकारचे खजिना कार्यालय. येथून एकदा मंजूर यादीनुसार पैसे सोडले गेले की ते थेट लाभार्थ्यांच्या खात्यात जातात. हा व्यवहार होण्यासाठी एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याची डिजिटल स्वाक्षरी लागते. एकदा ती स्वाक्षरी झाली की पैसे सुटतात आणि काही तासांत किंवा एक-दोन दिवसांत खात्यात जमा होतात. म्हणूनच आधार कार्ड बँक खात्याशी जोडलेले आहे का हे तपासणे खूप महत्त्वाचे आहे. जर जोडलेले नसेल तर जवळच्या बँकेत जाऊन हे काम लवकरात लवकर करून घ्या.
खरीप हंगाम 2026-27 साठी हमीभाव जाहीर! कापूस, सोयाबीन, तूरसह 14 पिकांच्या MSP मध्ये मोठी वाढ
काही लाभार्थ्यांना पेन्शन का मिळणार नाही सावधान राहा
सगळ्यांना पेन्शन मिळेलच असे नाही. ज्यांचे कागदपत्र अपूर्ण आहेत, ज्यांचे नाव यादीतून वगळले गेले आहे किंवा ज्यांचे बँक खाते आधारशी जोडलेले नाही त्यांना पेन्शन मिळणार नाही. याशिवाय ज्यांनी आधार अपडेट किंवा UDID कार्डसाठी अर्ज चुकीच्या पद्धतीने केला म्हणजे ऑनलाईन अर्ज केला पण तहसीलमध्ये जाऊन कागदपत्रे दिली नाहीत अशांचेही नाव यादीतून बाहेर गेले आहे. अशा लाभार्थ्यांनी काळजी करत बसण्यापेक्षा तहसील कार्यालयात जाऊन प्रत्यक्ष चौकशी करावी. तिथे कोणते कागदपत्र बाकी आहे ते कळेल. ते कागदपत्र जमा केल्यावर पुढील प्रक्रिया होऊ शकते. या गोष्टी वेळेत न केल्यास आणखी काही महिने पेन्शन मिळणार नाही. त्यामुळे ताबडतोब कारवाई करणे गरजेचे आहे.
थोडक्यात लाभार्थ्यांनी आत्ता काय करायला हवे?
पहिली गोष्ट म्हणजे संजय गांधी निराधार योजनेच्या पोर्टलवर जाऊन आधार कार्ड नंबर टाकून स्टेटस तपासा. Upload Date आणि Update Date मे महिन्याची आहे का ते पहा. जर मे महिन्याची तारीख आहे तर पेन्शन लवकरच येईल. दुसरी गोष्ट म्हणजे बँक खाते आधारशी जोडलेले आहे का ते तपासा. नसेल तर आजच जाऊन जोडा. तिसरी गोष्ट म्हणजे जर स्टेटसमध्ये काही अडचण दिसत असेल किंवा Update Date जुनी असेल तर तहसील कार्यालयात जाऊन चौकशी करा. चौथी गोष्ट म्हणजे ही माहिती तुमच्या गावातील इतर पेन्शनधारकांना सांगा. अनेक वृद्ध, विधवा आणि निराधार व्यक्तींना पोर्टल कसे वापरायचे माहीत नसते. त्यांना मदत करा. पाच मिनिटांची मदत कोणाच्या महिन्याची पेन्शन सुटवू शकते. ट्रेझरीमधून पैसे निघाले की ते थेट खात्यात येतात त्यामुळे खाते तयार असेल तर पेन्शन मिळण्यास कोणताही अडथळा नाही.