PM किसान e-KYC मोबाईलवर होत नाही? CSC सेंटरवरून फक्त 5 रुपयांत करा संपूर्ण प्रक्रिया PM किसान सन्मान निधी योजनेचे पात्र शेतकरी अनेक वेळा घरबसल्या मोबाईलवरून e-KYC करण्याचा प्रयत्न करतात, पण काही वेळा ॲप प्रतिसाद देत नाही किंवा “No Data Found” असा संदेश येतो. अशा परिस्थितीत CSC म्हणजे Common Service Centre वरून e-KYC करणे हा सर्वात सोपा आणि निर्धास्त मार्ग आहे. CSC सेंटरवर बायोमेट्रिक पद्धतीने आणि अगदी कमी तांत्रिक अडचणींसह e-KYC होते. फक्त 5 रुपयांच्या शुल्कात ही प्रक्रिया पूर्ण होते. या लेखात CSC द्वारे e-KYC कशी करायची, कोणत्या वेबसाईटवर जायचे, CSC लॉगिन कसे करायचे, आधार नंबर आणि बायोमेट्रिक कसे वापरायचे आणि शुल्क कसे भरायचे हे सगळे टप्प्याटप्प्याने सांगणार आहोत.
मोबाईलवरून e-KYC का होत नाही समस्या काय आहे?
PM किसान योजनेचे लाखो शेतकरी रोज e-KYC करण्याचा प्रयत्न करतात. यामुळे PM Kisan ॲपवर खूप जास्त ट्रॅफिक येतो म्हणजे एकाच वेळी खूप जास्त लोक सर्व्हरवर लॉगिन करण्याचा प्रयत्न करतात. यामुळे सर्व्हर ओव्हरलोड होतो आणि ॲप प्रतिसाद देत नाही. कधी कधी ॲप उघडल्यावर “No Data Found” असा संदेश येतो याचा अर्थ सर्व्हरला माहिती मिळवता आली नाही असा होतो, जरी शेतकरी पात्र असला तरीही. ही एक तांत्रिक समस्या आहे जी मोबाईल ॲपवर अनेकदा येते. अशा वेळी घरी बसून प्रयत्न करत राहण्यापेक्षा CSC सेंटरवर जाणे जास्त सोयीचे ठरते कारण तिथे ट्रॅफिक कमी असतो आणि प्रक्रिया वेगळ्या पद्धतीने होते.
CSC सेंटर म्हणजे काय आणि तिथे जाणे का सोयीचे आहे?
CSC म्हणजे Common Service Centre हे सरकारमान्य डिजिटल सेवा केंद्र आहे. गावपातळीवर किंवा तालुका पातळीवर अशी अनेक केंद्रे असतात जिथे आधार कार्ड अपडेट, पॅन कार्ड, विविध सरकारी योजनांचे अर्ज आणि e-KYC यांसारख्या सेवा दिल्या जातात. या केंद्रांना सरकारी पोर्टलवर थेट प्रवेश असतो आणि त्यांच्याकडे विशेष लॉगिन सुविधा असते. यामुळे सामान्य मोबाईल ॲपवर येणाऱ्या ट्रॅफिकच्या समस्या CSC लॉगिनवर येत नाहीत. त्यामुळे ज्या शेतकऱ्यांना मोबाईलवरून e-KYC करताना अडचण येते त्यांच्यासाठी CSC सेंटर हा एक खात्रीशीर पर्याय आहे.
अधिकृत वेबसाईटवर कसे जायचे?
CSC द्वारे e-KYC करण्यासाठी सर्वप्रथम गुगलवर “PM Kisan” असे सर्च करायचे. सर्च केल्यावर सर्वात पहिल्या नंबरला PM किसान सन्मान निधीची अधिकृत वेबसाईट दिसते. त्यावर क्लिक करायचे. वेबसाईट उघडल्यावर तिचा इंटरफेस दिसतो हीच pmkisan.gov.in ही अधिकृत वेबसाईट आहे. ही वेबसाईट CSC ऑपरेटर्ससाठी आणि सामान्य शेतकऱ्यांसाठी दोघांसाठीही उपयुक्त आहे, पण इथे आपण CSC लॉगिनचा वापर पाहणार आहोत.
CSC लॉगिन कसे करायचे?
वेबसाईट उघडल्यावर उजव्या कोपऱ्यात “External Login” हा पर्याय दिसतो. त्यावर क्लिक करायचे. क्लिक केल्यावर अनेक पर्याय दिसतात, त्यातून “CSC Login” हा पर्याय निवडायचा. त्यावर क्लिक केल्यावर थोडा वेळ लोड होण्यासाठी थांबायचे. त्यानंतर एक नवीन पेज उघडते जिथे CSC आयडी आणि पासवर्ड टाकायचा रकाना दिसतो. हा आयडी आणि पासवर्ड फक्त CSC चालवणाऱ्या व्यक्तीकडेच असतो सामान्य शेतकऱ्याकडे हा नसतो, त्यामुळे e-KYC साठी जवळच्या CSC सेंटरवर जाणे आवश्यक आहे. आयडी, पासवर्ड आणि स्क्रीनवर दिसणारा कॅप्चा कोड भरून “Login” वर क्लिक करायचे.
लॉगिन झाल्यावर पुढे काय करायचे?
लॉगिन यशस्वी झाल्यावर “Welcome to Digital Seva Connect” असा संदेश दिसतो याचा अर्थ CSC पोर्टलमध्ये यशस्वीरित्या प्रवेश झाला आहे. यानंतर त्याच पोर्टलमधून PM किसानच्या अधिकृत वेबसाईटवर थेट लॉगिन होते. आता स्क्रीनवर PM किसान सन्मान निधीचे अनेक पर्याय दिसतात यापैकी “Biometric Aadhaar Authentication” हा पर्याय निवडायचा आहे. यात “Aadhaar No. 2” असा एक उपपर्याय असतो तो निवडायचा.
शेतकऱ्याचा आधार नंबर कसा टाकायचा?
“Aadhaar No. 2” निवडल्यावर एक रकाना येतो जिथे ज्या शेतकऱ्याची e-KYC करायची आहे त्याचा 12 अंकी आधार नंबर टाकायचा आहे. आधार नंबर टाकल्यावर स्क्रीनवर दिसणारा कॅप्चा कोड बरोबर टाइप करायचा. आधार नंबर आणि कॅप्चा दोन्ही बरोबर भरून “Search” बटणावर क्लिक करायचे. Search वर क्लिक केल्यावर अनेक पर्याय दिसतात यातील “Capture KYC for Morpho Device” किंवा इतर डिव्हाईस पर्याय दिसतात, पण इथे सध्या काहीही करायची गरज नाही फक्त आधार नंबर, कॅप्चा आणि Search हे तीनच टप्पे पूर्ण करायचे आहेत.
पेमेंट कसे करायचे 5 रुपयांचे शुल्क
Search वर क्लिक केल्यावर पेमेंट पेज उघडते. CSC द्वारे e-KYC करण्यासाठी 5 रुपयांचे शुल्क भरावे लागते. हे शुल्क CSC ऑपरेटरच्या वॉलेटमधून भरले जाते शेतकऱ्याला रोख रकमेत 5 रुपये द्यावे लागतील. पेमेंट करण्यासाठी आधी CSC चा पासवर्ड टाकायचा, त्यानंतर वॉलेट पिन टाकायचा आणि “Pay” वर क्लिक करायचे. पेमेंट यशस्वी झाल्यावर “Payment Successful” असा संदेश येतो.
मोबाईल नंबर आणि OTP कसे टाकायचे?
पेमेंट झाल्यावर स्क्रीनवर नवीन कॅप्चा येऊ शकतो आला असेल तर तो आधी भरायचा. त्यानंतर शेतकऱ्याचा मोबाईल नंबर टाकायचा हाच मोबाईल नंबर ज्यावर OTP येणार आहे. मोबाईल नंबर टाकल्यावर “Get OTP” वर क्लिक करायचे. क्लिक केल्यावर त्या नंबरवर 4 अंकी OTP येतो. हा OTP “Enter Mobile OTP” या रकान्यात टाकायचा आणि “Submit OTP” वर क्लिक करायचे.
बायोमेट्रिक डिव्हाईसने अंगठा कसा स्कॅन करायचा?
OTP सबमिट झाल्यावर अनेक बायोमेट्रिक डिव्हाईसचे पर्याय दिसतात Morpho, Mantra असे वेगवेगळे डिव्हाईस असू शकतात. CSC सेंटरवर जो डिव्हाईस उपलब्ध आहे तो निवडायचा. डिव्हाईस निवडल्यावर “RD Service Successful” असा संदेश येतो. त्यानंतर शेतकऱ्याला सांगितले जाते “Put Your Finger” म्हणजे शेतकऱ्याने आपला अंगठा किंवा बोटाचे ठसे त्या बायोमेट्रिक मशीनवर (Morpho किंवा Mantra डिव्हाईसवर) ठेवायचे आहेत. अंगठा बरोबर स्कॅन झाला की “Success” असा संदेश येतो. “OK” वर क्लिक करून “Submit” करायचे.
e-KYC पूर्ण कशी होते अंतिम संदेश काय येतो?
सबमिट केल्यावर स्क्रीनवर “e-KYC Done Successfully” असा संदेश दिसतो. हा संदेश आल्यावर समजायचे की त्या शेतकऱ्याची e-KYC यशस्वीरित्या पूर्ण झाली आहे. ही प्रक्रिया अगदी सरळ आणि सोपी आहे मोबाईलवरून प्रयत्न करताना येणाऱ्या तांत्रिक अडचणी इथे येत नाहीत. CSC लॉगिनवर ट्रॅफिक कमी असल्यामुळे ही प्रक्रिया जलद आणि सहज पूर्ण होते.
CSC द्वारे e-KYC करण्याचे फायदे काय आहेत?
CSC सेंटरवरून e-KYC करण्याचे काही ठोस फायदे आहेत. पहिला फायदा म्हणजे कमी ट्रॅफिक मोबाईल ॲपवर जितके लोक एकाच वेळी प्रयत्न करतात तितका ट्रॅफिक CSC पोर्टलवर येत नाही, त्यामुळे प्रक्रिया जलद होते. दुसरा फायदा म्हणजे तांत्रिक अडचणी कमी “No Data Found” किंवा सर्व्हर एरर यांसारख्या समस्या इथे क्वचितच येतात. तिसरा फायदा म्हणजे बायोमेट्रिक पद्धत फेस स्कॅनपेक्षा बोटांचे ठसे स्कॅन करणे अनेकदा जास्त अचूक आणि जलद असते. चौथा फायदा म्हणजे फक्त 5 रुपये खर्च हे अगदी नाममात्र शुल्क आहे ज्याच्या बदल्यात निश्चित आणि जलद e-KYC होते.
CSC सेंटरवर जाताना काय सोबत घ्यायचे?
CSC सेंटरवर जाताना ज्या शेतकऱ्याची e-KYC करायची आहे त्याचे आधार कार्ड सोबत घेऊन जायचे. आधार कार्डशी जोडलेला मोबाईल नंबर सुरू असणे आवश्यक आहे कारण त्यावर OTP येणार आहे. शेतकरी स्वतः उपस्थित असणे आवश्यक आहे कारण बायोमेट्रिक स्कॅनसाठी त्याचा अंगठा प्रत्यक्ष लागतो दुसऱ्या कोणाच्या अंगठ्याने ही प्रक्रिया होत नाही. 5 रुपये शुल्क भरण्यासाठी रोख रक्कम सोबत ठेवायची.
थोडक्यात CSC द्वारे e-KYC करण्याचे सगळे टप्पे
जवळच्या CSC सेंटरवर जायचे. गुगलवर “PM Kisan” सर्च करून अधिकृत वेबसाईट उघडायची. “External Login” मधून “CSC Login” निवडायचे. CSC आयडी, पासवर्ड आणि कॅप्चा भरून लॉगिन करायचे. “Biometric Aadhaar Authentication” आणि “Aadhaar No. 2” निवडायचे. शेतकऱ्याचा आधार नंबर आणि कॅप्चा टाकून Search करायचे. 5 रुपये शुल्क CSC पासवर्ड आणि वॉलेट पिनने भरायचे. मोबाईल नंबर टाकून OTP मिळवायचे आणि सबमिट करायचे. बायोमेट्रिक डिव्हाईस निवडून शेतकऱ्याचा अंगठा स्कॅन करायचा. “e-KYC Done Successfully” असा संदेश आला की प्रक्रिया पूर्ण. ही पूर्ण प्रक्रिया पाच ते सात मिनिटांत होते मोबाईलवर अडचण येत असेल तर वेळ न घालवता जवळच्या CSC सेंटरवर जाऊन ही प्रक्रिया पूर्ण करा.
पीएम किसान ई-केवायसी (CSC द्वारे) – महत्त्वाचे प्रश्न व उत्तरे (Q&A)
प्रश्न 1: पीएम किसान सन्मान निधी योजनेसाठी ई-केवायसी करणे आवश्यक आहे का?
उत्तर: होय, पीएम किसान योजनेचा लाभ सुरू ठेवण्यासाठी ई-केवायसी करणे आवश्यक आहे. ई-केवायसी पूर्ण नसल्यास हप्ता मिळण्यात अडचण येऊ शकते.
प्रश्न 2: पीएम किसानची ई-केवायसी किती पद्धतीने करता येते?
उत्तर: पीएम किसान ई-केवायसी दोन पद्धतीने करता येते.
- मोबाईलवरून घरबसल्या ऑनलाइन
- जवळच्या CSC सेंटरवर जाऊन बायोमेट्रिक पद्धतीने
प्रश्न 3: मोबाईलवरून ई-केवायसी होत नसेल तर काय करावे?
उत्तर: अनेक वेळा वेबसाइटवर जास्त ट्रॅफिक असल्यामुळे किंवा सर्व्हरच्या समस्येमुळे ई-केवायसी होत नाही. अशावेळी शेतकरी CSC सेंटरवर जाऊन ई-केवायसी पूर्ण करू शकतात.
प्रश्न 4: CSC सेंटरवरून पीएम किसान ई-केवायसी करण्यासाठी काय लागते?
उत्तर: ई-केवायसीसाठी शेतकऱ्याचा आधार नंबर, आधारला लिंक मोबाईल नंबर आणि बायोमेट्रिक (अंगठ्याचा ठसा) आवश्यक असतो.
प्रश्न 5: CSC सेंटरवर पीएम किसान ई-केवायसीसाठी किती शुल्क लागते?
उत्तर: CSC सेंटरवरून ई-केवायसी करण्यासाठी साधारणपणे 5 रुपयांचे पेमेंट करावे लागते.
प्रश्न 6: CSC मधून ई-केवायसी करण्याची सुरुवात कशी करायची?
उत्तर: सर्वप्रथम पीएम किसानची अधिकृत वेबसाइट ओपन करायची. त्यानंतर External Login मध्ये जाऊन CSC Login पर्याय निवडायचा.
प्रश्न 7: CSC लॉगिन केल्यानंतर कोणता पर्याय निवडायचा?
उत्तर: लॉगिन झाल्यानंतर पीएम किसान पोर्टलमध्ये Biometric Aadhaar Authentication हा पर्याय निवडायचा.
प्रश्न 8: ई-केवायसी करताना कोणाचा आधार नंबर टाकायचा?
उत्तर: ज्या शेतकऱ्याची पीएम किसान ई-केवायसी करायची आहे, त्या शेतकऱ्याचा आधार नंबर टाकायचा.
प्रश्न 9: OTP कोणत्या नंबरवर येतो?
उत्तर: आधार कार्डला लिंक असलेल्या मोबाईल नंबरवर OTP येतो.
प्रश्न 10: OTP आल्यानंतर पुढे काय करायचे?
उत्तर: मोबाईलवर आलेला OTP टाकून Submit OTP वर क्लिक करायचे. त्यानंतर बायोमेट्रिक प्रक्रिया पूर्ण करायची.