पीएम किसान २३वा हप्ता हवा असेल तर ३० जूनपूर्वी हे काम करायलाच हवे ई-केवायसी बंधनकारक पीएम किसान सन्मान निधी योजनेचा २३वा हप्ता मिळवण्यासाठी सरकारने एक मोठी अट लागू केली आहे. ३० जून २०२६ पूर्वी ई-केवायसी पूर्ण करणे बंधनकारक आहे. ही केवायसी का आवश्यक आहे, ती कशी करायची, घरी बसून होते का, वृद्ध आणि दिव्यांग शेतकऱ्यांसाठी काय सोय आहे, उशीर केला तर काय होईल या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरे या लेखात सविस्तर दिली आहेत. वेळ कमी आहे, त्यामुळे हे शेवटपर्यंत वाचा.
सरकारने मोठी अट लागू केली ई-केवायसी नाही तर हप्ता नाही
पीएम किसान सन्मान निधी योजनेतून दर वर्षी ६,००० रुपये म्हणजे दर चार महिन्यांनी २,००० रुपये मिळणाऱ्या लाखो शेतकऱ्यांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी आली आहे. केंद्र आणि राज्य शासनाने मिळून स्पष्ट केले आहे की २३वा हप्ता मिळवायचा असेल तर ३० जून २०२६ पूर्वी वार्षिक ई-केवायसी पूर्ण करणे बंधनकारक आहे. ही केवायसी न केलेल्या शेतकऱ्यांना पुढील हप्त्यापासून वंचित राहावे लागेल असे सरकारने अगदी स्पष्ट शब्दांत जाहीर केले आहे आणि यावेळी हे आव्हान आधीच्या तुलनेत कितीतरी अधिक गांभीर्याने घेतले जात आहे.
यापूर्वी अनेक वेळा केवायसीच्या सूचना दिल्या गेल्या पण त्या फारशा कडकपणे राबवल्या गेल्या नाहीत, त्यामुळे अनेक शेतकऱ्यांनी ते काम पुढे ढकलत राहिले. पण आता परिस्थिती वेगळी आहे. सरकारने यामागचा उद्देशही स्पष्ट केला आहे योजनेत पारदर्शकता आणणे, चुकीचे किंवा बनावट लाभार्थी बाहेर काढणे, मयत शेतकऱ्यांची नावे यादीतून वगळणे आणि खऱ्या शेतकऱ्यांपर्यंत हा पैसा वेळेत पोहोचवणे हे या निर्णयामागचे मुख्य कारण आहे. ज्यांनी गेल्या वर्षी केवायसी केली होती त्यांनीही या वर्षी पुन्हा करायची आहे कारण ही वार्षिक प्रक्रिया आहे, एकदा केली म्हणजे कायमचे झाले असे नाही हे लक्षात ठेवायला हवे.
ई-केवायसी करण्याच्या दोन पद्धती दोन्ही सोप्या आहेत
सरकारने ई-केवायसी करण्यासाठी दोन अधिकृत पद्धती उपलब्ध करून दिल्या आहेत आणि दोन्ही पद्धती खरोखरच सोप्या आहेत, त्यासाठी फारसे तंत्रज्ञान माहीत असणे आवश्यक नाही. पहिली पद्धत म्हणजे जवळच्या सीएससी सेंटर म्हणजे कॉमन सर्व्हिस सेंटरवर जाऊन बायोमेट्रिक ई-केवायसी करणे. यासाठी फक्त आधार कार्ड आणि त्याशी जोडलेला मोबाईल नंबर सोबत घेऊन जायचे आहे. सेंटरवरील कर्मचारी बायोमेट्रिक मशीनवर बोटाचा ठसा घेऊन आधार ओळख पटवतात आणि केवायसी पूर्ण करतात. ही प्रक्रिया साधारण पाच ते दहा मिनिटांत पूर्ण होते आणि एकाच भेटीत काम होते. गावापासून दूर जाण्याची गरज नाही कारण आता जवळजवळ प्रत्येक गावात किंवा तालुक्यात सीएससी सेंटर उपलब्ध आहे.
- जुने खाते सक्रिय आहे का हे तपासा.
- नवीन खाते DBT लिंक झाले आहे का ते खात्री करा.
- बेनिफिशरी स्टेटसमध्ये कोणते खाते दिसत आहे ते पाहा.
- चुकीची माहिती असल्यास त्वरित अर्ज करा.
- ग्रामसेवक किंवा पंचायत समितीकडे वेळेत संपर्क साधा.
श्रावण बाळ, विधवा पेन्शन आणि संजय गांधी निराधार योजनेची पेन्शन येणार ट्रेझरीमधून DBT प्रक्रिया सुरू
दुसरी पद्धत म्हणजे घरी बसून स्वतःच्या मोबाईलवर केवायसी करणे आणि ही पद्धत त्यांच्यासाठी खूप सोयीची आहे ज्यांच्याकडे स्मार्टफोन आहे आणि इंटरनेट आहे. यासाठी प्ले स्टोअरवरून पीएम किसान मोबाईल अॅप डाऊनलोड करायचे आहे, त्यात लॉगिन केल्यावर फेस ऑथेंटिकेशनचा पर्याय दिसतो. त्यावर क्लिक केले की कॅमेरा उघडतो आणि स्वतःचा चेहरा कॅमेऱ्यासमोर धरला की आधारशी तुलना करून ओळख पटवली जाते आणि केवायसी पूर्ण होते. यात कुठेही जाण्याची गरज नाही, रांगेत उभे राहण्याची गरज नाही आणि खर्चही नाही. या दोन्ही पद्धती अधिकृत असल्याने दोन्हींपैकी कुठलीही एक वापरली तरी केवायसी पूर्ण मानली जाते.
वृद्ध, आजारी आणि दिव्यांग शेतकऱ्यांसाठी सरकारने विशेष सोय केली आहे
ई-केवायसी बंधनकारक झाल्यावर एक प्रश्न नेहमी विचारला जातो जे शेतकरी वृद्ध आहेत, आजारी आहेत किंवा दिव्यांग आहेत त्यांनी काय करायचे? सेंटरवर जाणे त्यांना शक्य नसते आणि मोबाईल चालवणेही त्यांना जड जाते. या शेतकऱ्यांचाही विचार सरकारने केला आहे हे जाणून बरे वाटते. अशा लाभार्थ्यांसाठी ग्रामस्तरीय अधिकारी आणि कर्मचारी मदत करण्यासाठी नियुक्त केलेले असतात. म्हणजे गाव पातळीवरील कृषी सहायक, ग्रामसेवक किंवा तत्सम कर्मचारी अशा शेतकऱ्यांच्या घरी जाऊन किंवा त्यांना जवळ बसवून केवायसी पूर्ण करण्यास मदत करू शकतात.
या कर्जदारांना खुशखबर! व्याज सवलत DBT खात्यात डॉ. पंजाबराव देशमुख व्याज सवलत योजना
जर असे कर्मचारी स्वतःहून येत नसतील तर ग्रामपंचायत कार्यालयात किंवा तालुका कृषी कार्यालयात जाऊन विनंती करता येते. घरात कोणाला स्मार्टफोन वापरता येत असेल तर तेही फेस ऑथेंटिकेशन पद्धतीने त्या वृद्ध किंवा दिव्यांग शेतकऱ्याची केवायसी घरीच करू शकतात. थोडक्यात, कुठलेही कारण हे केवायसी न करण्यासाठी पुरेसे नाही कारण प्रत्येक परिस्थितीसाठी एखादा मार्ग उपलब्ध आहे.
३० जून ही तारीख का महत्त्वाची आहे आणि उशीर केला तर काय होईल?
३० जून २०२६ ही तारीख म्हणजे ई-केवायसीची अंतिम मुदत आहे आणि ती तारीख उलटून गेली की काय होईल हे समजून घेणे गरजेचे आहे. या तारखेपूर्वी केवायसी झाली नाही तर २३वा हप्ता अडेल आणि तो नंतर मिळेल की नाही याची खात्री नाही. आधीच्या हप्त्यांच्या वेळी अशा काही अटी होत्या पण त्या फारशा कडकपणे लागू केल्या गेल्या नव्हत्या, त्यामुळे बऱ्याच शेतकऱ्यांना वाटते की यावेळीही असेच होईल. पण यावेळी सरकारने कडक भूमिका घेतली आहे आणि केवायसी न केलेल्यांना हप्ता मिळणार नाही हे स्पष्ट केले आहे.
खत बुकिंगमध्ये मोठा बदल! आता शेतकऱ्यांना ऑनलाईन पद्धतीने खत बुक करता येणार
एका हप्त्याचे २,००० रुपये बुडाले तरी ते नंतर परत मिळत नाहीत आणि जर मागचे हप्तेही अडलेले असतील तर अनेक हजार रुपयांचे नुकसान होऊ शकते. शिवाय एकदा यादीतून बाहेर पडलो तर पुन्हा आत येणे म्हणजे नवी नोंदणी करण्यासारखे काम होते जे वेळखाऊ आणि त्रासदायक असते. त्यामुळे उशीर न करता आजच किंवा उद्या हे काम करणे हाच सगळ्यात शहाणपणाचा निर्णय आहे.
केवायसी करताना या गोष्टी लक्षात ठेवा
केवायसी करताना काही साध्या गोष्टी लक्षात ठेवल्या तर काम सहज होते. आधार कार्ड असणे सगळ्यात आवश्यक आहे कारण संपूर्ण प्रक्रिया आधारशी जोडलेली आहे. आधारशी लिंक असलेला मोबाईल नंबर जवळ असायला हवा कारण ओटीपी त्यावरच येतो आणि तो नंबर बंद असेल किंवा बदललेला असेल तर आधी तो अपडेट करावा लागेल.
दिव्यांग शिष्यवृत्ती योजनेत मोठा बदल दिव्यांग विद्यार्थ्यांच्या शिष्यवृत्तीत वाढ शासन निर्णय
बँक पासबुक सोबत ठेवणे चांगले कारण कधीकधी बँक खात्याची माहिती तपासली जाते. सीएससी सेंटरवर गेल्यावर अधिकृत केंद्रावरच केवायसी करावी आणि अनोळखी दुकानदार किंवा एजंट यांच्याकडे आधार कार्ड देऊ नका कारण अशा ठिकाणी फसवणूक होण्याची शक्यता असते. पीएम किसान अॅपवरून फेस ऑथेंटिकेशन करताना चांगला प्रकाश असलेल्या ठिकाणी उभे राहा जेणेकरून चेहरा स्पष्ट दिसेल आणि ओळख पटवणे सहज होईल. केवायसी झाल्यावर पावती किंवा कन्फर्मेशन मेसेज जपून ठेवा म्हणजे नंतर कधी तक्रार करायची वेळ आली तर उपयोग होतो.
शेजाऱ्यांनाही सांगा माहिती पोहोचवणे हेही महत्त्वाचे आहे
एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे ही माहिती फक्त स्वतःपुरती ठेवू नका. गावात असे अनेक शेतकरी असतात ज्यांच्यापर्यंत अशा सरकारी योजनांच्या अटींची माहिती वेळेत पोहोचत नाही. मोबाईल नाही, इंटरनेट नाही किंवा कुणी सांगणारे नाही अशा कारणांनी ते माहितीपासून दूर राहतात आणि शेवटी हप्ता बुडतो.
कृषी मित्र योजना : गावात राहून नोकरी करा, दरमहा १८,००० मानधन मिळवा
तुम्हाला ही माहिती मिळाली आहे तर आपल्या शेजारच्या, नातेवाईकांच्या किंवा गावातील इतर शेतकऱ्यांना सांगा की ३० जूनपूर्वी केवायसी करणे आवश्यक आहे. हे काम कुठे आणि कसे करायचे हेही त्यांना समजावून सांगा. बऱ्याचदा एखाद्या गोष्टीची माहिती पोहोचली की काम होते, पण माहितीच नाही म्हणून हप्ता बुडतो. शेतकऱ्याने शेतकऱ्याला मदत केली तर सगळ्यांचाच फायदा होतो आणि हे हक्काचे पैसे सगळ्यांपर्यंत पोहोचतात.