मुख्यमंत्री बाल आशीर्वाद योजना फेक महाराष्ट्रातील खरी योजना कोणती, संपूर्ण माहिती सोशल मीडियावर “मुख्यमंत्री बाल आशीर्वाद योजना” नावाची एक पोस्ट सध्या मोठ्या प्रमाणात व्हायरल होत आहे. या पोस्टमध्ये दावा केला जातो की ज्या मुलांच्या पालकांपैकी एकाचा किंवा दोघांचा मृत्यू झाला आहे, अशा मुलांना दरमहा 4,000 रुपये मिळतील. पण ही संपूर्ण माहिती खोटी आहे महाराष्ट्रात अशी कोणतीही योजना अस्तित्वात नाही आणि याबाबत कोणताही अधिकृत शासन निर्णय (GR) निघालेला नाही. या लेखात ही फेक पोस्ट नेमकी कशी पसरली, कोल्हापूरच्या इचलकरंजीत काय घडले, आणि महाराष्ट्रात खरोखर अस्तित्वात असलेली क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना काय आहे, तिचे लाभ काय आहेत आणि कोण पात्र आहे हे सगळे सविस्तर सांगणार आहोत.
मुख्यमंत्री बाल आशीर्वाद योजना नेमकी कशी व्हायरल झाली?
सोशल मीडियावर एक फोटो आणि पोस्ट मोठ्या प्रमाणात फिरत होती, ज्यात “मुख्यमंत्री बाल आशीर्वाद योजना” अंतर्गत दरमहा 4,000 रुपये मिळतील असे सांगितले गेले. या पोस्टमध्ये अट अशी होती की 1 मार्च 2020 नंतर ज्या मुलाच्या दोन्ही पालकांचा किंवा एका पालकाचा मृत्यू झाला असेल आणि मुलाचे वय 18 वर्षांपेक्षा कमी असेल, अशा कुटुंबातील दोन मुलांना ही मदत मिळेल असे म्हटले होते. या पोस्टमध्ये आवश्यक कागदपत्रे, अर्ज कुठे भरायचा आणि संपर्कासाठी मोबाईल नंबरही दिलेला होता. आणि सर्वात महत्त्वाची गोष्ट या पत्रावर एका शाळेचा अधिकृत शिक्काही होता, ज्यामुळे लोकांना ही माहिती खरी वाटली.
इचलकरंजीतील शाळेत नेमके काय घडले?
कोल्हापूर जिल्ह्यातील इचलकरंजी येथील एका हायस्कूलने अस्तित्वात नसलेल्या या योजनेची माहिती शाळेच्या अधिकृत सही आणि शिक्क्यासह पालकांना दिली. यामुळे पालकांमध्ये मोठी तारांबळ उडाली अनेक पालक या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी धावपळ करू लागले. जेव्हा हे प्रकरण जिल्हा महिला व बालविकास अधिकारी कार्यालयाकडे तक्रार स्वरूपात पोहोचले, तेव्हा या मागचा खरा प्रकार उघड झाला. चौकशीत असे स्पष्ट झाले की ही जी योजना सोशल मीडियावर फिरत होती ती मध्य प्रदेश राज्याची “मुख्यमंत्री बाल आशीर्वाद योजना” आहे महाराष्ट्राची नाही. मध्य प्रदेश सरकार त्या राज्यातील पात्र मुलांना अशी काही आर्थिक मदत देते, पण ही योजना महाराष्ट्रात लागू नाही.
शाळेच्या मुख्याध्यापकांनी ही चूक कशी केली?
मध्य प्रदेशच्या योजनेची माहिती सोशल मीडियावर पाहून इचलकरंजीतील या हायस्कूलच्या मुख्याध्यापकांनी, पालकांना या योजनेचा लाभ मिळावा या सद्भावनेने, एक पत्र तयार केले. या पत्रावर शाळेचा अधिकृत शिक्का आणि मुख्याध्यापकांची सही मारून ते शाळेच्या फलकावर लावले. एका पालकाने या फलकाचा फोटो काढून तो सोशल मीडियावर शेअर केला. शाळेचा अधिकृत शिक्का आणि सही असल्यामुळे ही माहिती अधिकाधिक लोकांना खरी वाटू लागली आणि ती वेगाने पसरत गेली.
या प्रकरणाची शहानिशा कोणी केली आणि काय आढळले?
“संगोपन” या विषयाशी संबंधित प्रकाशनाचे संपादक अतुल देसाई यांनी या व्हायरल पोस्टवर हरकत घेतली आणि याची सविस्तर शहानिशा केली. त्यांच्या तपासणीत स्पष्ट झाले की महाराष्ट्रात अशी कोणतीही “मुख्यमंत्री बाल आशीर्वाद योजना” अस्तित्वात नाही. त्यांनी नागरिकांना आणि पालकांना आव्हान केले की या फेक योजनेला बळी पडू नये आणि अशा कोणत्याही माहितीची आधी खात्री करून घ्यावी.
महाराष्ट्रात खरोखर अस्तित्वात असलेली योजना कोणती आहे?
जरी “मुख्यमंत्री बाल आशीर्वाद योजना” फेक असली, तरी महाराष्ट्रात याच धर्तीवर एक खरी आणि अधिकृत योजना अस्तित्वात आहे क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना. या योजनेची सुधारित मार्गदर्शक सूचनांबाबत 30 मे 2023 रोजी अधिकृत शासन निर्णय (GR) काढण्यात आला होता. ही योजना पूर्वी “बालसंगोपन योजना” या नावाने ओळखली जात होती, आणि आता तिचे नामकरण क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना असे करण्यात आले आहे. ही योजना खऱ्या अर्थाने महाराष्ट्र सरकारची अधिकृत आणि कायदेशीर योजना आहे.
या योजनेत कोणत्या वयोगटातील मुलांना लाभ मिळतो?
या योजनेअंतर्गत शून्य ते 18 वर्षे वयोगटातील मुलांना आर्थिक मदत दिली जाते. हा वयोगट खूप व्यापक आहे म्हणजे जन्मापासून ते अठरा वर्षे पूर्ण होईपर्यंत पात्र मुलांना या योजनेचा लाभ मिळू शकतो. या वयोगटातील विविध परिस्थितीतील मुले या योजनेसाठी पात्र ठरतात.
कोणत्या प्रकारची मुले या योजनेसाठी पात्र आहेत?
या योजनेची पात्रता यादी खूप विस्तृत आहे. अनाथ मुले, निराधार मुले, निराश्रित आणि बेघर मुले, दुर्धर आजाराने ग्रस्त पालकांची मुले, कैद्यांची मुले हे सगळे या योजनेसाठी पात्र आहेत. ज्या मुलांच्या पालकांचा ठावठिकाणा लागत नाही आणि ज्या मुलांना दत्तक देणे शक्य नाही, अशी मुलेही यात समाविष्ट आहेत. एक पालक असलेली मुले म्हणजे ज्यांचा एक पालक मृत्यू, घटस्फोट, विभक्तीकरण, परित्यक्ता, अविवाहित मातृत्व किंवा गंभीर आजार यांसारख्या कारणांमुळे कुटुंबापासून दुरावलेला आहे अशी मुलेही पात्र आहेत.
कौटुंबिक संकटात असलेल्या मुलांसाठी काय तरतूद आहे?
कुटुंबातील तणाव, तंटे, वाद-विवाद किंवा न्यायालयीन वाद यांसारख्या कौटुंबिक संकटांमध्ये बाधित झालेली मुलेही या योजनेत पात्र आहेत. कुष्ठरोगग्रस्त पालकांची मुले, जन्मठेपेची शिक्षा भोगत असलेल्या किंवा तुरुंगात असलेल्या पालकांची मुले, HIV ग्रस्त पालकांची मुले आणि कॅन्सरसारख्या दुर्धर आजाराने बाधित पालकांची मुले या सगळ्यांचाही या योजनेत समावेश आहे.
दिव्यांग आणि गंभीर आजारग्रस्त मुलांसाठी काय तरतूद आहे?
तीव्र मतिमंद मुले, स्वतः HIV ग्रस्त किंवा कॅन्सरग्रस्त मुले आणि 40 टक्क्यांपेक्षा अधिक अपंगत्व असलेली अंध किंवा दिव्यांग मुले या योजनेसाठी पात्र आहेत. याशिवाय भिक्षा मागणारी मुलेही या योजनेत समाविष्ट केली गेली आहेत. एकूणच ही योजना अत्यंत व्यापक स्वरूपात समाजातील सर्वाधिक असुरक्षित आणि गरजू मुलांना आधार देण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे.
या योजनेत आर्थिक लाभ किती मिळतो?
या योजनेअंतर्गत पात्र बालकाला प्रतिमहिना 2,250 रुपये आर्थिक मदत दिली जाते. आधी ही रक्कम कमी होती, पण सुधारित GR नंतर ती वाढवून 2,250 रुपये प्रतिमहिना करण्यात आली आहे. ही रक्कम संबंधित बालकाच्या किंवा पालकाच्या बँक खात्यात नियमितपणे जमा केली जाते आणि याच रकमेतून मुलाच्या शिक्षण, आरोग्य आणि इतर गरजा भागवल्या जातात.
अर्ज कुठे आणि कसा करायचा?
या योजनेसाठी अर्ज करण्याची संपूर्ण प्रक्रिया, आवश्यक कागदपत्रे आणि पात्रता निकष 30 मे 2023 च्या अधिकृत GR मध्ये नमूद आहेत. हा GR वाचून त्यानुसार अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करता येते. साधारणपणे जिल्हा महिला व बालविकास अधिकारी कार्यालय किंवा बाल कल्याण समिती यांच्या माध्यमातून या योजनेसाठी अर्ज करता येतो. अर्ज करताना मुलाचे वय, पालकांची सद्यस्थिती आणि संबंधित परिस्थिती दाखवणारे पुरावे सादर करावे लागतात.
फेक पोस्टपासून सावध कसे राहायचे?
या प्रकरणातून एक महत्त्वाचा धडा मिळतो सोशल मीडियावर कोणतीही सरकारी योजनेची माहिती दिसली तरी ती लगेच खरी मानू नये. कोणत्याही योजनेबाबत खात्री करण्यासाठी अधिकृत शासन निर्णय (GR) तपासावा, संबंधित विभागाच्या अधिकृत वेबसाईटवर माहिती शोधावी किंवा जिल्हा महिला व बालविकास अधिकारी कार्यालयाशी संपर्क करावा. शाळेचा शिक्का किंवा सही असली तरीही ती योजना खरी आहे याची स्वतंत्रपणे खात्री करणे आवश्यक आहे कारण शाळादेखील अनवधानाने चुकीची माहिती पसरवू शकतात, जसे इचलकरंजीच्या प्रकरणात घडले.
पालकांनी आत्ता काय करायला हवे?
ज्या पालकांनी मध्य प्रदेशच्या फेक योजनेसाठी अर्ज करण्याचा प्रयत्न केला असेल, त्यांनी ते थांबवावे कारण महाराष्ट्रात ही योजना लागूच नाही. त्याऐवजी, जर त्यांचे मूल पात्रता निकषांत बसत असेल, तर त्यांनी क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजनेसाठी अर्ज करावा. यासाठी जिल्हा महिला व बालविकास अधिकारी कार्यालयाशी संपर्क करून योग्य कागदपत्रे आणि अर्ज प्रक्रियेची माहिती घ्यावी. 30 मे 2023 चा अधिकृत GR वाचून त्यातील पात्रता निकष आणि प्रक्रिया समजून घेणे अत्यंत उपयुक्त ठरेल.
थोडक्यात या प्रकरणातून काय समजून घ्यायचे?
“मुख्यमंत्री बाल आशीर्वाद योजना” ही महाराष्ट्रात अस्तित्वात नसलेली, मध्य प्रदेशच्या योजनेवर आधारित फेक माहिती आहे महाराष्ट्र सरकार ही योजना राबवत नाही. इचलकरंजीतील एका शाळेने अनवधानाने ही चुकीची माहिती अधिकृत शिक्क्यासह प्रसारित केली, ज्यामुळे गोंधळ निर्माण झाला. महाराष्ट्रात याच धर्तीवरील खरी आणि अधिकृत योजना म्हणजे क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले बालसंगोपन योजना जी 0 ते 18 वयोगटातील अनाथ, निराधार आणि विविध संकटग्रस्त मुलांसाठी आहे आणि यात प्रतिमहिना 2,250 रुपये आर्थिक मदत दिली जाते. कोणत्याही योजनेबद्दल खात्री करण्यासाठी नेहमी अधिकृत GR तपासा आणि ही महत्त्वाची माहिती तुमच्या मित्रांना आणि नातेवाईकांना नक्की शेअर करा जेणेकरून कोणीही फेक योजनेला बळी पडणार नाही.
मुख्यमंत्री बाल आशीर्वाद योजना – प्रश्नोत्तरे (FAQ)
1. मुख्यमंत्री बाल आशीर्वाद योजना महाराष्ट्रात सुरू आहे का?
उत्तर: नाही. महाराष्ट्रात “मुख्यमंत्री बाल आशीर्वाद योजना” नावाची कोणतीही योजना सुरू नाही. तसेच या योजनेसंदर्भात कोणताही अधिकृत शासन निर्णय (GR) जारी करण्यात आलेला नाही.
2. सोशल मीडियावर व्हायरल होत असलेली ₹4,000 मिळणारी पोस्ट खरी आहे का?
उत्तर: नाही. सोशल मीडियावर व्हायरल होत असलेली पोस्ट बनावट आहे. महाराष्ट्र सरकार अशा प्रकारची योजना राबवत नाही.
3. या व्हायरल पोस्टमध्ये काय दावा करण्यात आला होता?
उत्तर: पोस्टमध्ये 1 मार्च 2020 नंतर ज्या मुलांच्या एका किंवा दोन्ही पालकांचा मृत्यू झाला आहे, अशा 18 वर्षांखालील मुलांना दरमहा ₹4,000 मिळतील, असा दावा करण्यात आला होता.
4. ही योजना कोणत्या राज्याची आहे?
उत्तर: “मुख्यमंत्री बाल आशीर्वाद योजना” ही मध्यप्रदेश सरकारची योजना आहे. ती महाराष्ट्रात लागू नाही.
5. इचलकरंजी शाळेचे नाव या प्रकरणात का चर्चेत आले?
उत्तर: एका हायस्कूलने मध्यप्रदेशातील योजनेची माहिती चुकीने नोटीस बोर्डावर लावली होती. त्यावर शाळेचा शिक्का आणि सही असल्याने अनेक पालकांनी ती माहिती खरी मानली.
6. महाराष्ट्रात मुलांसाठी कोणती सरकारी योजना उपलब्ध आहे?
उत्तर: महाराष्ट्रात क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले बाल संगोपन योजना उपलब्ध आहे. ही महिला व बालविकास विभागाची अधिकृत योजना आहे.
7. क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले बाल संगोपन योजनेचा लाभ कोणाला मिळतो?
उत्तर: अनाथ, निराधार, बेघर, एका पालकाचा मृत्यू झालेली मुले, गंभीर आजारग्रस्त पालकांची मुले, कैद्यांची मुले, दिव्यांग मुले तसेच इतर पात्र बालकांना या योजनेचा लाभ मिळू शकतो.
8. या योजनेत मुलांना किती आर्थिक मदत मिळते?
उत्तर: पात्र बालकाला दरमहा ₹2,250 आर्थिक सहाय्य दिले जाते.
9. या योजनेसाठी वयोमर्यादा किती आहे?
उत्तर: 0 ते 18 वर्षे वयोगटातील पात्र मुलांना या योजनेचा लाभ मिळू शकतो.
10. या योजनेसाठी अर्ज कुठे करायचा?
उत्तर: अर्जाची प्रक्रिया, आवश्यक कागदपत्रे आणि संपूर्ण माहिती महिला व बालविकास विभागाच्या अधिकृत मार्गदर्शक सूचनांमध्ये उपलब्ध आहे. संबंधित कार्यालयाशी संपर्क करून अर्ज करता येतो.
11. कोणतीही सरकारी योजना खरी आहे की नाही हे कसे ओळखावे?
उत्तर: अधिकृत शासन निर्णय (GR), शासनाचे संकेतस्थळ किंवा संबंधित सरकारी विभागाकडून माहिती तपासल्यानंतरच कोणत्याही योजनेवर विश्वास ठेवावा.