महाराष्ट्रातील दिव्यांग लाभार्थ्यांच्या खात्यावर दोन महिन्यांचे पाच हजार रुपये जमा होण्यास आज सकाळपासून सुरुवात झाली आहे. युडीआयडी कार्डधारकांना ३० सप्टेंबरपर्यंत मुदतवाढ मिळाली असून टेम्पररी कार्डधारकांबाबत अद्याप कोणताही शासन निर्णय नाही. काही टेम्पररी लाभार्थ्यांनाही पैसे आल्याचे सांगितले जात आहे. नक्की काय परिस्थिती आहे ते सविस्तर समजून घेऊया.
पाच हजार रुपये खात्यावर जमा होण्यास सुरुवात
आज सकाळपासून एक महत्त्वाची घडामोड घडत आहे आणि ती अशी की ज्या दिव्यांग लाभार्थ्यांचे दोन महिन्यांचे अनुदान अजून बाकी राहिले होते, त्यांच्या आधार संलग्न बँक खात्यावर पैसे जमा होण्यास सुरुवात झाली आहे. दोन महिन्यांचे म्हणजे अडीच हजार आणि अडीच हजार असे मिळून पाच हजार रुपये एकाच वेळी खात्यावर येत आहेत. काही लाभार्थ्यांना सकाळी साडेसहा वाजता पैसे मिळाले, तर काहींना सकाळी साडेअकरा वाजता हे पैसे खात्यात दिसले. विशेष म्हणजे यासंदर्भात कुठल्याही वृत्तपत्रात किंवा सरकारी पोर्टलवर कुठलीही घोषणा नाही, कुठलाही शासन निर्णय प्रसिद्ध झालेला नाही, निधी मंजुरीचे पत्र नाही. तरीही थेट लाभार्थ्यांच्या खात्यावर पैसे पोहोचत आहेत. ही माहिती जमिनीवरून येते आहे, सरकारी जाहिरातीतून नाही, आणि म्हणूनच ती जास्त विश्वासार्ह वाटते.
हे पैसे नक्की कोणाला मिळत आहेत?
हे पैसे त्या दिव्यांग बांधवांना मिळत आहेत ज्यांचे अनुदान आधीपासून थकलेले होते आणि ज्यांची कागदपत्रे व्यवस्थित असून सर्व काही ठीकठाक आहे. ज्यांचे युडीआयडी कार्ड अजून बनले नाही आहे, पण इतर कागदपत्रे जागेवर आहेत, त्यांनाही हे पैसे मिळण्याची शक्यता यापूर्वीच बोलली जात होती आणि त्याबद्दल आधी दोन-तीन वेळा माहिती दिली गेली होती. आता प्रत्यक्षात असे लाभार्थी समोर येत आहेत की ज्यांना आज हे पैसे खरोखरच मिळाले आहेत. हे लोक स्वतः सांगत आहेत, घरच्यांच्या मदतीने स्क्रीनशॉट दाखवत आहेत. त्यांच्यापैकी काहींना दृष्टीदोष आहे, काही कर्णबधिर आहेत, त्यामुळे त्यांचा स्वतःचा अँड्रॉइड मोबाईल वापरण्याचा सराव नाही. मग त्यांच्या मुलांनी किंवा घरच्यांनी सोशल मीडियावर येऊन ही माहिती दिली आहे. आठवीत, दहावीत शिकणारी पंधरा-सोळा वर्षांची मुले सुद्धा कमेंट बॉक्समध्ये लिहित आहेत की “दादा, आमच्या बाबांना आज पाच हजार रुपये आले.” ही माहिती थेट घरातून येते आहे आणि त्यामुळे तिच्यावर विश्वास ठेवण्यास जागा आहे.
युडीआयडी कार्डधारकांना दिलासा, मुदतवाढ ३० सप्टेंबरपर्यंत
बच्चू भाऊ कडू यांनी १९ तारखेला आंदोलन करण्याची घोषणा केली होती आणि त्या आंदोलनात दोन मुख्य मुद्दे होते. पहिला म्हणजे युडीआयडी कार्डचा प्रश्न, आणि दुसरा म्हणजे टेम्पररी कार्डधारकांचा प्रश्न. आता युडीआयडी कार्डसंदर्भात थेट शासन निर्णय काढण्यात आला आहे. युडीआयडी कार्ड बनवून घेण्यासाठी आणि ते आधार कार्डशी जोडण्यासाठी ३० सप्टेंबरपर्यंतची मुदतवाढ देण्यात आली आहे. या लाभार्थ्यांना प्रक्रिया पूर्ण करायला थोडा वेळ लागेल, पण त्यांचा मार्ग आता मोकळा झाला आहे. अडचण उरलेली नाही. आंदोलनाचा पहिला मुद्दा तसा सुटला असे म्हणता येईल. जे लाभार्थी या प्रश्नामुळे काळजीत होते, त्यांना आता थोडी उसंत मिळाली आहे. मुदतवाढ मिळाली म्हणजे वेळ मिळाला, आणि वेळ मिळाला म्हणजे कागदपत्रे नीट करण्याची संधी मिळाली.
टेम्पररी कार्डधारकांचा प्रश्न अजूनही अनुत्तरितच
दुसरा मुद्दा मात्र अजूनही हवेत आहे. टेम्पररी कार्ड म्हणजे तात्पुरत्या स्वरूपाचे अपंगत्व प्रमाणपत्र धारक लाभार्थी. यांना अनुदान मिळणार नाही असे सर्वत्र स्पष्टपणे सांगण्यात आले आहे आणि त्यासाठी शासनाकडून पत्र सुद्धा आले आहे. कुठलीही नवीन दिलासादायक बातमी सध्या आलेली नाही. पण खरी गोष्ट अशी आहे की काही टेम्पररी कार्डधारकांना या दोन महिन्यांत पैसे मिळाल्याचे ते स्वतः सांगत आहेत. हे दोन-चार जण जमिनीवर प्रत्यक्ष भेटले तेव्हा त्यांनी हे सांगितले, आणि सोशल मीडियाच्या कमेंट बॉक्समध्येही काही जणांनी लिहिले की आम्ही टेम्पररी असूनही आम्हाला पैसे आले. त्याच वेळी असे सुद्धा घडले की काही परमनंट लाभार्थी म्हणजे कायमस्वरूपी दिव्यांग प्रमाणपत्र असलेले लोक म्हणाले की आम्हाला या दोन महिन्यांचे पैसे अजून आलेले नाहीत. हे चित्र थोडे गोंधळाचे वाटते, पण ते वास्तव आहे आणि ते नाकारता येत नाही.
परमनंट लाभार्थ्यांना नाही आणि टेम्पररीला आले, हे कसे?
हा प्रश्न विचार करायला लावणारा आहे आणि याचे नक्की उत्तर अजून कुणाकडेही नाही. तीन वेगवेगळ्या ठिकाणांहून हाच अनुभव आला की टेम्पररी कार्डधारकांच्या खात्यावर किमान या दोन महिन्यांचे पैसे जमा झाले आहेत. कदाचित असे होऊ शकते की यंत्रणा अजून पूर्णपणे तपासणी झालेली नाही आणि त्यामुळे काही टेम्पररी लाभार्थ्यांचे पैसे आत्ता सुटले. पण पुढे जेव्हा नवीन शासन आदेश येईल, तेव्हा त्यांचे पैसे कदाचित थांबवले जातील. त्यानंतर नवीन नियमांनुसार त्यांना काही मुदत मिळाली, तर ती गोष्ट नंतर पाहता येईल. हे सगळे अंदाज आहेत, काहीही ठरलेले नाही. पण जे घडत आहे ते तीन ठिकाणांहून सांगितले गेले आहे, त्यामुळे तो केवळ योगायोग नाही असे वाटते.
लाभार्थ्यांनी सांगणे का गरजेचे आहे?
एक साधी पण महत्त्वाची गोष्ट लक्षात घ्या. जेव्हा पैसे येत नाहीत, तेव्हा लोक सगळीकडे सांगतात, कमेंट करतात, तक्रारी करतात. पण जेव्हा पैसे येतात, तेव्हा बहुतेक लोक गप्प बसतात. ते खूश होतात, पण इतरांना सांगत नाहीत. त्यामुळे ज्यांना अजून पैसे आले नाहीत त्यांना वाटते की आम्हीच फक्त राहिलो आहोत, बाकी कुणाला काही आलेच नाही. हा गैरसमज होतो आणि त्यातून निराशा येते, माणूस खचतो. म्हणूनच जर तुम्हाला पैसे आले असतील तर कमेंट करणे खूप महत्त्वाचे आहे. किती रुपये आले, कधी आले, सकाळी आले की रात्री आले, आणि तुम्ही कोणत्या जिल्ह्यातून आहात, हे सांगा. त्यामुळे इतरांना समजेल की प्रक्रिया खरोखरच चालू आहे आणि त्यांचाही नंबर लवकरच येणार आहे. समजा शंभर कमेंट “आम्हाला नाही आले” अशा आल्या, आणि त्यात जरी पंधरा-वीस कमेंट “आम्हाला आले” अशा आल्या तरी इतरांना दिलासा मिळतो, धीर येतो. अनुदान वाटपाचे काम अर्धे आधीच झाले आहे. आता जे उरले आहेत त्यातील काहींना आज मिळाले, बाकींचा नंबर येणार आहे हे नक्की.
माहिती मिळवणे सोपे नाही, पण प्रयत्न सुरूच आहे
सरकारी पोर्टलवर काहीही नाही. प्रसार माध्यमांमध्ये कुठलीही घोषणा नाही. निधी मंजुरीचे पत्र नाही. दूरदूरपर्यंत अधिकाऱ्यांपर्यंत पोहोचण्याचा प्रयत्न केला, जिथून या हालचाली होतात तिथेही माहिती घेण्याचा प्रयत्न केला, पण तसे ठोस उत्तर मिळत नाही. जी माहिती मिळते ती थेट लाभार्थ्यांकडून मिळते, त्यांच्या सोशल मीडिया कमेंट्समधून मिळते. स्क्रीनशॉट आहेत, लाभार्थी आहेत, त्यांचे अनुभव आहेत. त्यात कुठलाही बदल केलेला नाही, काही एडिट केलेले नाही. जे मिळाले ते जसे आहे तसे पोहोचवण्याचा प्रयत्न आहे. आवश्यक असेल तर ते स्क्रीनशॉट Facebook किंवा YouTube वर शेअर केले जातील, फक्त त्यावरील नावे ब्लर केली जातील कारण त्यांची खासगी माहिती जपणे जरुरीचे आहे.
तुम्हीच खरे उत्तर द्या
शेवटी हे सांगायचे आहे की आता या सगळ्याचे खरे उत्तर तुमच्याकडे आहे. तुम्ही महाराष्ट्रात कुठेही असा, तुमच्या जिल्ह्यात काय परिस्थिती आहे ते तुम्हालाच माहीत आहे. तुम्हाला आज पैसे आले का? दोन हजार पाचशे आले का, पाच हजार आले का? सकाळी आले का रात्री? हे सगळे कमेंट बॉक्समध्ये लिहा. यामुळे फक्त एक जण माहिती मिळवत नाही, तर हजारो दिव्यांग बांधवांना खरे चित्र कळते. ज्यांना मिळाले त्यांना आनंद होतो, आणि ज्यांना अजून नाही मिळाले त्यांना निदान हे कळते की प्रक्रिया सुरू आहे. हा व्हिडिओ, ही माहिती महाराष्ट्रातील सर्व दिव्यांग बांधवांना आणि भगिनींना शेअर करा जेणेकरून खरे चित्र काय आहे ते सगळ्यांसमोर येईल आणि कुणाचाही गोंधळ राहणार नाही. तुमच्या फोनपे, GPay किंवा बँकेचे खाते एकदा तपासा आणि जे दिसेल ते सांगा.
महाराष्ट्रातील दिव्यांग बांधवांसाठी ही माहिती उपयोगी वाटल्यास नक्की शेअर करा.